O potêdze ducha [eKönyv: epub, mobi]

Immanuel KantFilozof niemiecki okresu o¶wiecenia. Przez ca³e ¿ycie by³ zwi±zany z Królewcem (daw. Königsberg, dzi¶: Kaliningrad), gdzie urodzi³ siê w mieszczañskiej rodzinie rzemie¶lniczej, dope³ni³ swojej edukacji (w Collegium Fridericianum i podczas studiów na wydziale filozofii), a nastêpnie przez ca³e ¿ycie pracowa³, pocz±tkowo jako nauczyciel domowy, a ostatecznie jako profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Królewieckim. Twórca transcendentalnego idealizmu, zwanego te¿ krytycyzmem teoriopoznawczym; zajmowa³ siê teori± poznania, etyk± oraz estetyk±. Zniós³ opozycjê miêdzy racjonalizmem a empiryzmem. Interesowa³a go analiza poznania w ogóle, nie za¶ przebiegu i tre¶ci aktów poznawczych. Podzieli³ s±dy na analityczne i syntetyczne oraz aprioryczne i aposterioryczne, np. istnienie s±dów syntetycznych a priori wskazywa³ w matematyce i (czê¶ci) przyrodniczych i uzasadnia³ je obecno¶ci± w podmiocie poznaj±cym apriorycznych form ogl±du (czasu i przestrzeni) oraz kategorii intelektu (takich jak: przyczyna, skutek i in.), które razem stanowi± idee konstytutywne, organizuj± materia³ poznawczy i wspó³tworz± do¶wiadczenie poznawcze. Kant wskaza³, ¿e poznawalne s± zjawiska, bêd±ce przejawami niepoznawalnych "rzeczy samych w sobie"; granicami wszelkiego poznania s± niepoznawalne idee regulatywne rozumu, zakwestionowa³ mo¿liwo¶æ naukowego uprawiania metafizyki. W zakresie etyki wprowadzi³ pojêcie apriorycznego imperatywu kategorycznego, nakazuj±cego przestrzeganie surowego rygoru moralnego, jednocze¶nie wskazuj±c na cz³owieka jako twórcê norm moralnych ("Niebo gwia¼dziste nade mn±, a prawo moralne we mnie").Ur. 22 kwietnia 1724 w KrólewcuZm. 12 lutego 1804 w KrólewcuNajwa¿niejsze dzie³a: Krytyka czystego rozumu (1781), Prolegomena do wszelkiej przysz³ej metafizyki (1783), Uzasadnienie metafizyki moralno¶ci (1785), Krytyka praktycznego rozumu (1788), Krytyka w³adzy s±dzenia (1790), Religia w obrêbie samego rozumu (1793), O wiecznym pokoju (1795)